WPROWADZENIE

Branża Transportu jako Usługi (Mobility as a Service, MaaS) przeszła ogromną ewolucję w ciągu ostatniej dekady — usługi carsharingu, ridesharingu i mikromobilności znacząco rozszerzyły swoje obszary działania.

Wraz z dynamicznym rozwojem pojawia się również ogromna odpowiedzialność — jej brak może prowadzić do wzrostu przestępczości, zarówno tej umyślnej, jak i przypadkowej. Przykładowo, indyjska platforma Ola Consumer oferująca przejazdy współdzielone była wielokrotnie krytykowana za problemy z bezpieczeństwem, które doprowadziły nie tylko do naruszeń prywatności, ale także do szeregu napaści.

Dlatego właśnie w MaaS niezbędne są solidne mechanizmy weryfikacji tożsamości. W tym artykule przyjrzymy się obecnemu stanowi weryfikacji tożsamości w sektorze transportu, kluczowym wyzwaniom, aktualnym zmianom regulacyjnym, a także technologiom, które mogą usprawnić ten wymagający proces.

Dlaczego weryfikacja tożsamości jest tak istotna dla usług na rzecz mobilności?

Współczesna branża usług mobilnościowych po prostu nie może funkcjonować bez solidnego procesu weryfikacji tożsamości. Dzieje się tak dlatego, że firmy muszą mieć pewność, kim są zarówno ich partnerzy/pracownicy (np. kierowcy Ubera), jak i klienci (np. użytkownicy carsharingu), aby zapobiegać różnym działaniom przestępczym. To jedyny sposób, by platformy mogły działać bezpiecznie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, i świadczyć usługi na odpowiednim poziomie.

Przechodząc do bardziej szczegółowych przypadków użycia, można wyróżnić następujące:

Carsharing

Dla firm oferujących carsharing weryfikacja prawa jazdy to dopiero początek. Obecnie w celu dalszego ograniczenia ryzyka wypadków przeprowadza się dodatkowe kontrole, takie jak sprawdzenie historii jazdy czy liczby punktów karnych. Coraz więcej firm współpracuje również z zewnętrznymi dostawcami usług weryfikacji prawa jazdy, aby zautomatyzować te procesy i zwiększyć ich dokładność.

Ridesharing

W przypadku platform ridesharingowych kluczowe znaczenie ma zarówno weryfikacja prawa jazdy kierowcy, jak i weryfikacja pasażera. Kierowcy muszą przejść wieloetapowy proces weryfikacyjny obejmujący sprawdzenie prawa jazdy, przeszłości kryminalnej i rejestracji pojazdu. Wprowadzane są także losowe, cykliczne kontrole tożsamości kierowcy, aby ograniczyć przypadki, w których konto zakłada jedna osoba, a jeździ ktoś inny. Coraz częściej również pasażerowie muszą potwierdzić swoją tożsamość — to odpowiedź na rosnące przypadki oszustw i podszywania się pod inne osoby.

Mikromobilność

Dostawcy elektrycznych hulajnóg i rowerów mają często trudność ze skuteczną weryfikacją wieku użytkowników, zwłaszcza że usługi te są szczególnie popularne wśród młodszych osób. Weryfikacja wieku zazwyczaj polega na analizie daty urodzenia z dokumentu tożsamości wydanego przez organ państwowy. Jednak wiele firm testuje już modele „ciągłej walidacji”, w których uprawnienia użytkownika są okresowo sprawdzane ponownie, aby zapobiec nieautoryzowanemu dostępowi.

Podstawowe elementy weryfikacji tożsamości w usługach na rzecz mobilności

Mechanizmy weryfikacji tożsamości w branży mobilności są dziś znacznie bardziej zaawansowane niż proste porównywanie imienia i nazwiska użytkownika z danymi z oficjalnego dokumentu. Nowoczesne systemy weryfikacji kierowców opierają się na wielowarstwowych strukturach, które zazwyczaj obejmują następujące elementy:

Weryfikacja dokumentów:

Weryfikacja dokumentów tożsamości wydanych przez organy państwowe, takich jak prawo jazdy czy paszport, nadal stanowi pierwszą linię obrony. W tym celu firmy korzystają z zaawansowanych rozwiązań, takich jak Regula Document Reader SDK, które potrafią wykrywać oznaki fałszowania dokumentów. Podczas weryfikacji prawa jazdy system ocenia nie tylko „żywość” dokumentu, ale także autentyczność jego zabezpieczeń, np. hologramów, OVI i innych.

Weryfikacja biometryczna:

Dodatkową warstwę bezpieczeństwa zapewniają dane biometryczne — na przykład rozpoznawanie twarzy. Usługi ridesharingowe, takie jak Uber czy Lyft, wykorzystują technologię rozpoznawania twarzy, aby sprawdzić, czy kierowca faktycznie odpowiada właścicielowi zarejestrowanego konta i może uzyskać dostęp do aplikacji. Ogranicza to ryzyko tzw. „fantomowych kierowców”, którzy używają kont innych osób, aby ominąć kontrole przeszłości.

Weryfikacja wieku:

Systemy wyodrębniają datę urodzenia z dokumentu tożsamości i porównują ją z ustawionymi progami wiekowymi dla danej usługi. Przykładowo w wielu stanach USA użytkownicy muszą mieć ukończone 21 lat, aby wynająć samochód, natomiast operatorzy e-hulajnóg często wprowadzają minimalny wiek 18 lat. Aby zapobiec przypadkom, w których nieletni korzystają z cudzych dokumentów, wspomniane narzędzia do weryfikacji biometrycznej umożliwiają porównanie zdjęcia z dokumentu z selfie wykonanym na żywo.

Krzyżowe sprawdzanie danych w bazach:

Platformy weryfikacji tożsamości często integrują się z państwowymi i zewnętrznymi bazami danych, aby potwierdzić informacje podane przez użytkownika. Przykładowo w Indiach platformy takie jak Ola mogą porównywać dane z prawa jazdy z bazą Parivahan Sewa – narodowym rejestrem transportowym tego kraju.

Najnowsze zmiany regulacyjne dotyczące weryfikacji tożsamości w usługach na rzecz mobilności

Wielu ekspertów miało wątpliwości co do trwałości modeli biznesowych takich jak Uber, jednak rok 2024 okazał się dla tej firmy najlepszym pod względem zysków netto – i wszystko wskazuje na to, że to dopiero początek.

Dlaczego to istotne?

To dowód na to, że usługi mobilności w stylu Ubera nie tylko pozostaną z nami na dłużej, ale będą się dynamicznie rozwijać. A wraz z ich rozwojem rośnie również zainteresowanie ze strony organów regulacyjnych. Rządy na całym świecie wprowadzają coraz bardziej rygorystyczne przepisy, które mają między innymi na celu:

• zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników,

• przeciwdziałanie oszustwom,

• ochronę prywatności danych.

Dla dostawców usług mobilności nadążanie za tymi regulacjami będzie kluczowe — zarówno z perspektywy konkurencyjności, jak i przetrwania na rynku.

Unia Europejska

W maju 2024 roku Unia Europejska poczyniła ogromny krok naprzód, nowelizując rozporządzenie eIDAS i ustanawiając Europejskie Ramy Tożsamości Cyfrowej (European Digital Identity Framework). Celem tej inicjatywy jest ustandaryzowanie procesu weryfikacji tożsamości we wszystkich państwach członkowskich — tak, by zarówno obywatele, jak i firmy mogli korzystać z bezpiecznej, uniwersalnej tożsamości cyfrowej. W związku z tym, wszystkie platformy mobilnościowe działające w UE będą musiały dostosować się do kluczowego elementu tego systemu, jakim jest Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej (European Digital Identity Wallet).

W odpowiedzi na te zmiany, państwa członkowskie, jak Polska, wprowadziły bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące weryfikacji tożsamości i dokumentów w usługach taksówkarskich. Przykładem jest aplikacja Freenow, która wdrożyła zaawansowaną weryfikację kierowców na polskim rynku. Obejmuje ona: osobistą weryfikację dowodu osobistego lub paszportu, sprawdzenie prawa jazdy, weryfikację biometryczną, sprawdzenie niekaralności –  wszystko wspierane przez rozwiązania firmy Regula.

Stany Zjednoczone

W przeciwieństwie do scentralizowanego modelu regulacyjnego Unii Europejskiej, Stany Zjednoczone stosują podejście zdecentralizowane, oparte na przepisach stanowionych przez poszczególne stany. Przykładowo, Nowy Jork rozważa wprowadzenie ustawy, która będzie wymagać rejestracji e-rowerów i hulajnóg — poprzez obowiązkowe tablice rejestracyjne. Inicjatywa ta została podjęta po tym, jak w ciągu ostatnich pięciu lat odnotowano aż 46 ofiar śmiertelnych w wypadkach z udziałem tych pojazdów.

W Kalifornii główne punkty odniesienia to ustawy California Consumer Privacy Act (CCPA) oraz California Privacy Rights Act (CPRA). Zgodnie z nimi, dostawcy usług z zakresu mobilności muszą jasno informować użytkowników, w jaki sposób przetwarzane są ich dane osobowe, a także zapewnić im możliwość rezygnacji z udostępniania danych.

Australia

W 2024 roku australijski system Trusted Digital Identity Framework (TDIF) osiągnął nowy etap rozwoju dzięki wdrożeniu narzędzia myGovID. Platformy mobilnościowe mogą teraz zintegrować się z tym rządowym systemem tożsamości cyfrowej, co znacząco ułatwia weryfikację dokumentów takich jak prawo jazdy czy karta Medicare.

W praktyce oznacza to, że np. użytkownik wypożyczający samochód przez usługę Hertz w Sydney może bezpiecznie potwierdzić swoje uprawnienia do kierowania pojazdem za pośrednictwem myGovID. System ten uwzględnia również kwestie związane z weryfikacją wieku — co ma istotne znaczenie, ponieważ przypadki korzystania z usług przez osoby niepełnoletnie były w Australii powracającym problemem.

Bliski Wschód

W Zjednoczonych Emiratach Arabskich rządowa inicjatywa Smart City doprowadziła do integracji systemu Emirates ID z usługami mobilnościowymi. Od 2024 roku dostawcy tacy jak Careem są zobowiązani do weryfikowania tożsamości użytkowników za pomocą Emirates ID przed przyznaniem im dostępu do usług. Oznacza to nie tylko potwierdzenie fizycznego dokumentu, lecz także porównanie go z danymi biometrycznymi przechowywanymi w bazach danych rządu.

Korea Południowa

Koreańska ustawa o ochronie danych osobowych (Personal Information Protection Act – PIPA), będąca już jedną z najbardziej rygorystycznych na świecie, przeszła istotne zmiany w 2024 roku. Obecnie dostawcy usług mobilności muszą uzyskiwać wyraźną zgodę użytkownika przy każdym przypadku wykorzystania danych, w szczególności na potrzeby weryfikacji tożsamości. Dodatkowo, platformy ridesharingowe zobowiązane są do wdrażania dynamicznych mechanizmów weryfikacji wieku, aby skutecznie zapobiegać korzystaniu z usług przez osoby nieuprawnione.

Główne wyzwania w zakresie weryfikacji tożsamości w sektorze mobilności

Nadążanie za zmianami w przepisach to spore wyzwanie, ale zdecydowanie nie jest to jedyny problem, z jakim mierzą się firmy z branży MaaS podczas weryfikacji kierowców. Konkretniej:

Wykrywanie oszustw tożsamości

Fałszywe prawa jazdy, dowody osobiste i inne dokumenty wydane przez organy państwowe to stałe zagrożenie dla usług mobilności. Oszuści coraz częściej stosują zaawansowane techniki druku, takie jak imitacja hologramów czy podrabianie mikrodruku, aby tworzyć podrobione dokumenty, które mogą przejść podstawowe kontrole.

Co więcej, oszustwo tożsamości nie zawsze opiera się na fałszywych dokumentach. W branży mobilności znane są przypadki wykorzystywania skradzionych lub pożyczonych dokumentów, aby uzyskać dostęp do platform ridesharingowych czy carsharingowych. Przestępcy stosują również oszustwa tożsamości syntetycznej, łącząc prawdziwe i fałszywe dane w celu stworzenia wiarygodnej, ale nieprawdziwej tożsamości — na przykład wykorzystując prawdziwe zdjęcie z prawa jazdy, ale fałszując dane osobowe.

Dodatkowo, dzięki postępom w technologii AI, oszuści mogą obecnie symulować proces weryfikacji na żywo, podczas którego obraz wideo użytkownika porównywany jest ze zdjęciem z dokumentu. To tzw. oszustwa deepfake, z którymi platformy mobilności próbują walczyć za pomocą algorytmów detekcji żywotności (liveness detection), analizujących subtelne sygnały, takie jak mikroekspresje czy spójność oświetlenia.

Równowaga między szybkością a dokładnością

We współczesnym świecie — niezależnie od branży — na procesy weryfikacji tożsamości wywierana jest ogromna presja, by były jak najszybsze. Doświadczenie użytkownika w dużej mierze zależy od możliwości szybkiego onboardingu nowych klientów lub kierowców — każdy zbędny krok czy opóźnienie może prowadzić do rezygnacji użytkownika i spadku współczynnika konwersji. W sektorze mobilności to wyzwanie jest jeszcze bardziej widoczne, ponieważ użytkownicy często potrzebują błyskawicznie zarezerwować przejazd lub wypożyczyć samochód — na przykład w nagłej sytuacji.

Jednak nadmierne skupienie się na szybkości może odbywać się kosztem dokładności, co zwiększa ryzyko oszustw i błędów. Jeśli proces weryfikacji nie będzie wystarczająco rygorystyczny, na platformę mogą przedostać się nieuprawnieni lub niezweryfikowani kierowcy, co zagraża zarówno użytkownikom, jak i reputacji firmy.

Utrzymanie zaufania użytkowników

Kolejne, nieco mniej namacalne, ale równie istotne wyzwanie to zachowanie zaufania użytkowników. Jeśli proces weryfikacji tożsamości zostanie odebrany jako zbyt inwazyjny lub niezabezpieczony, użytkownicy mogą po prostu zrezygnować z korzystania z platformy.

Wraz z rozwojem technologii rośnie także świadomość użytkowników co do sposobu, w jaki ich dane są zbierane, przechowywane i przetwarzane. Użytkownicy oczekują przejrzystości, a regulatorzy na całym świecie coraz częściej wymuszają wysokie standardy bezpieczeństwa.

Nie można też pominąć problemów takich jak błędne rozpoznania – zarówno fałszywie pozytywne (zatwierdzenie osoby nieuprawnionej), jak i fałszywie negatywne (odrzucenie osoby uprawnionej) – które mogą frustrować użytkowników i negatywnie wpływać na reputację platformy.

Rola technologii we współczesnych usługach mobilności

Na koniec omówmy, w jaki sposób weryfikacja prawa jazdy w usługach mobilności może zostać wsparta przez najnowsze technologie — zarówno sprzętowe, jak i programowe.

Sprzętowe rozwiązania do weryfikacji tożsamości

Jeśli Twoja firma MaaS posiada fizyczne centra weryfikacji kierowców, możesz zwiększyć efektywność i dokładność operacji dzięki zaawansowanym czytnikom dokumentów, takim jak Regula 70X9. Urządzenie to wykorzystuje najnowocześniejsze technologie, takie jak automatyczne rozpoznawanie typu dokumentu oraz optyczne rozpoznawanie znaków (OCR), a także pobiera dane z MRZ, chipów RFID i kodów kreskowych, aby następnie porównać dane tekstowe i graficzne. Każdy czytnik dokumentów wyposażony jest również w technologię Automatycznej Kontroli Autentyczności, która szybko ocenia integralność dostarczonych dokumentów, wykrywając oznaki fałszerstwa lub zmian.

Wszystkie powyższe funkcje znacząco zmniejszają ryzyko zatrudnienia nieuczciwych potencjalnych kierowców, co potwierdza nasze partnerstwo z Uberem.

Oprogramowanie do weryfikacji tożsamości

Proces uwierzytelniania prawa jazdy może również zostać usprawniony dzięki solidnym rozwiązaniom programowym, które sprawiają, że jest on prosty, bezpieczny i zgodny z przepisami. Na przykład, weryfikacja tożsamości oraz biometria twarzy z kontrolą obecności (liveness check) mogą być realizowane za pomocą rozwiązań takich jak Regula Document Reader SDK oraz Regula Face SDK.

Rozwiązania te można z łatwością zintegrować z istniejącymi aplikacjami mobilnymi lub webowymi. Document Reader SDK przetwarza obrazy dokumentów i weryfikuje ich fizyczną obecność (liveness) oraz autentyczność. Oprogramowanie identyfikuje typ dokumentu, wyodrębnia wszystkie niezbędne informacje i potwierdza, czy dokument jest autentyczny.

Jednocześnie, Regula Face SDK przeprowadza natychmiastową identyfikację twarzy i zapobiega oszukańczym atakom prezentacyjnym, takim jak użycie statycznych zdjęć twarzy, wydrukowanych fotografii, odtwarzanych nagrań wideo, wstrzyknięć wideo czy masek.

Technologię tę docenił inny nasz partner – FREENOW, który zabezpieczył swoje usługi przewozu osób w Polsce dzięki weryfikacji dokumentów i biometrii Regula.

Technologia Regula pomoże Ci uczynić proces weryfikacji prawa jazdy zgodnym z przepisami, bezpiecznym i przyjaznym dla użytkownika. Umów się na rozmowę z naszym ekspertem, aby dowiedzieć się więcej.

Oryginalny tekst artykułu znajdziesz pod poniższym linkiem/The original text of the article can be found at the link: https://regulaforensics.com/blog/identity-verification-in-mobility-services/